Trả lời ngắn: Trên bàn bánh mì chay, chọn hoa ít mùi (cúc hoạ mi, cẩm chướng, cẩm tú cầu, hướng dương, hoa baby) hoặc chỉ dùng lá và chậu thảo mộc nhỏ như húng quế, tía tô. Tránh huệ, ly, ngọc lan, nhài, dạ lý vì mùi nặng lấn mất mùi rau thơm và sả. Bình đặt giữa bàn ngồi nên thấp dưới 25–30 cm, cách khay đồ ăn ít nhất một gang tay.
Ổ bánh mì chay ngon một phần nhờ mùi: ngò rí, húng quế, sả phi, tiêu xay, chút dầu điều. Những mùi này nhẹ và dễ bị đè. Mình từng đặt một bình hoa huệ trắng rất đẹp giữa bàn tiệc tự kẹp, và suốt buổi khách đều nói ổ bánh có mùi gì lạ lạ, ngai ngái như phấn. Sau lần đó mình mới để ý chuyện chọn hoa cho bàn ăn khác hẳn chọn hoa cho phòng khách. Bài này gom lại những gì mình học được: hoa nào nên, hoa nào tránh, độ cao bao nhiêu, đặt ở đâu và giữ vệ sinh ra sao.
Vì sao hoa thơm nặng làm hỏng bữa bánh mì
Phần lớn cảm nhận về vị đến từ mũi. Khi ngồi ăn, mũi mình cách bình hoa giữa bàn chỉ khoảng 40–60 cm, gần hơn nhiều so với khi hoa đặt ở góc phòng. Hoa huệ, hoa ly, ngọc lan, nhài, dạ lý hương toả mùi mạnh nhất vào chiều tối, đúng giờ bữa ăn, và mùi ngọt gắt của chúng chồng lên mùi rau thơm, khiến ổ bánh trở nên khó tả. Món chay vốn dựa nhiều vào hương thảo mộc và gia vị để tạo chiều sâu, nên càng dễ bị lấn hơn món mặn.
Ngoài mùi, hoa ly còn có nhị phấn màu cam rơi xuống khăn trải bàn, dính vào đĩa và rất khó giặt. Nếu nhất định dùng ly ở đâu đó trong nhà, ngắt bỏ nhị trước khi cắm và để xa bàn ăn.
Bảng chọn hoa và lá cho bàn ăn
| Nhóm | Ví dụ | Mùi | Dùng trên bàn ăn |
|---|---|---|---|
| Hoa thơm nặng | Huệ, ly, ngọc lan, nhài, dạ lý, hoa sữa | Rất mạnh | Tránh |
| Hồng thơm đậm | Hồng cổ, hồng nhung thơm | Vừa đến mạnh | Hạn chế, đặt xa |
| Hoa ít mùi | Cúc hoạ mi, cẩm chướng, cẩm tú cầu, hướng dương, đồng tiền, baby | Nhẹ hoặc không | Hợp |
| Lá xanh | Dương xỉ, lá trầu bà cắt cành, lá chuối non, cành lá bàng | Không | Rất hợp, rẻ, bền |
| Lá có tinh dầu | Khuynh diệp (bạch đàn), hương thảo cành lớn | Mạnh khi va chạm | Dùng ít, đặt xa đĩa |
| Chậu thảo mộc nhỏ | Húng quế, húng lủi, tía tô, ngò, kinh giới | Nhẹ, cùng tông món | Rất hợp, ăn được |
Chậu thảo mộc là lựa chọn mình thích nhất cho bàn bánh mì tự kẹp. Mùi của chúng chính là mùi đang có trong ổ bánh, nên không tranh mà còn làm bàn thơm đồng điệu. Khách có thể ngắt vài lá húng quế tươi kẹp thêm. Một chậu nhựa nhỏ đường kính 10–12 cm, bọc ngoài bằng giấy kraft hoặc đặt trong cốc gốm, là đủ thành món trang trí.
Độ cao và vị trí trên bàn
Quy tắc dễ nhớ: khi ngồi, người đối diện phải nhìn thấy mặt nhau qua bình hoa. Với bàn ăn gia đình, mắt người ngồi thường cao hơn mặt bàn khoảng 35–45 cm, nên bình đặt giữa bàn nên thấp dưới 25–30 cm tính cả hoa. Một cách khác là dùng bình rất cao, trên 60 cm, thân mảnh, hoa chỉ toả ra ở phía trên đầu, nhưng kiểu này dễ đổ và vướng tay khi gắp, không hợp bàn tự kẹp.
- Bàn ăn ngồi 4–6 người (khoảng 1,2–1,6 m): một bình thấp, miệng rộng, đặt chính giữa; hoặc ba lọ nhỏ cao 12–15 cm xếp thành hàng dọc theo chiều dài bàn.
- Bàn tự kẹp đứng ăn: khay đồ ăn đặt phía trước, cây và hoa đặt ở góc sau hoặc cuối bàn, có thể cao tới 40–50 cm vì không ai ngồi đối diện.
- Bàn tròn nhỏ 2 người: chỉ một lọ hoa đơn cao 15 cm hoặc một chậu húng quế, đừng chất thêm vì bàn nhỏ rất nhanh chật.
Khoảng cách với đồ ăn: tối thiểu một gang tay, khoảng 15–20 cm, giữa mép bình và mép khay. Lá và cánh hoa rụng xuống khay bánh là thứ khách để ý ngay. Nếu cần cảm hứng sắp bàn tổng thể, bài bày bàn ăn hằng ngày cho dễ chịu có cách chia khoảng trống trên mặt bàn.
Màu hoa hợp với màu ổ bánh
Bàn bánh mì có sẵn rất nhiều màu: vỏ vàng nâu, đồ chua cam trắng, rau xanh, ớt đỏ, đậu hũ vàng. Hoa nên làm nền chứ không giành sân khấu. Mình thường đi theo ba hướng:
- Trắng và xanh lá: cúc hoạ mi trắng, hoa baby, dương xỉ. An toàn nhất, ảnh chụp sạch sẽ, hợp với khăn trải bàn tông kem hay xanh rêu.
- Vàng nhạt: hướng dương nhỏ, cúc vàng chanh. Ăn tông với vỏ bánh, tạo cảm giác ấm, hợp bữa sáng hoặc buổi xế.
- Chỉ có lá: lá chuối non xé dải, cành lá bàng, lá trầu bà. Rẻ, bền 4–5 ngày, rất hợp kiểu bày bánh mì mộc mạc trên rổ tre.
Tránh đỏ rực và tím đậm ở giữa bàn: chúng kéo mắt khỏi món ăn và làm màu đỏ của ớt, đồ chua trông nhợt hơn trong ảnh. Muốn phối hoa với khăn và nền, bài khăn trải bàn và màu nền cho bữa bánh mì chay đi sâu hơn chuyện chọn tông.
Cắm một bình thấp trong 10 phút
Không cần học cắm hoa, chỉ cần vài bước để bình gọn và tươi lâu.
- Chọn bình gốm hoặc thuỷ tinh miệng rộng, cao 10–12 cm. Một cái tô sâu lòng cũng dùng được.
- Đặt một nắm lưới thép mềm vo tròn hoặc dán băng keo trong thành ô bàn cờ trên miệng bình, mỗi ô 2–3 cm, để cành đứng vững. Không cần xốp cắm hoa, loại xốp này vụn ra rất khó dọn.
- Đổ nước sạch tới hai phần ba bình.
- Cắt chéo cuống hoa trong chậu nước, để cành dài hơn chiều cao bình chừng 8–10 cm. Tước hết lá nằm dưới mực nước, lá ngâm nước sẽ thối và bốc mùi sau 1–2 ngày.
- Cắm lá trước để tạo khung, rồi cắm hoa lớn, cuối cùng điền hoa nhỏ vào chỗ trống. Nhìn từ ngang mặt bàn kiểm tra độ cao.
Thay nước mỗi ngày, cắt lại cuống 1 cm mỗi lần thay. Cúc hoạ mi và cẩm chướng giữ được 5–7 ngày theo cách này, đủ cho cả tuần ăn uống.
Vệ sinh và an toàn: hoa không phải đồ ăn
Hoa mua ở chợ hoặc tiệm thường được phun thuốc bảo vệ thực vật và chất giữ tươi. Vì thế đừng dùng hoa chợ để rắc lên khay bánh hay trang trí trực tiếp lên ổ. Chỉ những loại hoa ăn được, trồng sạch và biết rõ nguồn mới đặt lên đồ ăn. Bình hoa cũng đặt trên một đĩa lót, để nước nhỏ giọt không loang ra khăn và chảy tới khay.
Một số cây cảnh phổ biến có nhựa độc nếu cắn phải, như vạn niên thanh, môn kiểng, trúc đào, thuỷ tiên. Bàn có trẻ nhỏ hoặc có thú cưng trèo lên thì tuyệt đối không dùng những cây này. Lá trầu bà cũng có nhựa gây ngứa miệng, nên đặt xa tầm tay trẻ. Một chậu húng quế hay tía tô vẫn là lựa chọn an toàn nhất cho bàn có trẻ.
Ngoài sân, ngoài trời: thêm vài lưu ý
Bày bàn ngoài sân vườn thì gió và côn trùng là chuyện chính. Hoa có mật ngọt thu hút ong và kiến, nên chọn lá xanh hoặc cây thảo mộc có mùi như sả, húng chanh để trong chậu nặng chống đổ. Bình thuỷ tinh cao rất dễ đổ khi gió thổi, thay bằng hũ gốm thấp đáy rộng. Phần chống ruồi, che nắng cho bàn ngoài trời có ở bài bày bàn bánh mì chay ngoài sân vườn.
Câu hỏi thường gặp
Hoa hồng có hợp để trên bàn ăn không?
Hồng ít mùi như nhiều giống hồng cắt cành thông thường thì được. Hồng cổ hoặc giống thơm đậm nên đặt xa bàn, vì mùi của nó vẫn đủ mạnh để chồng lên mùi rau thơm khi ngồi gần.
Bình hoa giữa bàn ăn nên cao bao nhiêu?
Tính cả hoa, nên thấp dưới 25–30 cm để người ngồi đối diện vẫn nhìn thấy nhau. Bàn đứng ăn hoặc tự kẹp thì đặt cây cao ở góc sau, không chắn tay lấy đồ.
Có nên dùng nến thơm trên bàn ăn không?
Không nên. Nến thơm cũng lấn mùi món ăn như hoa thơm nặng. Muốn có ánh nến, dùng nến không mùi, đặt trong cốc thuỷ tinh và xa khay đồ ăn.
Hoa chợ có rắc lên khay bánh mì được không?
Không. Hoa chợ thường được phun thuốc và chất giữ tươi. Chỉ dùng hoa ăn được, trồng sạch, rõ nguồn nếu muốn trang trí trực tiếp lên đồ ăn.
Cây gì an toàn để bàn ăn khi có trẻ nhỏ?
Chậu thảo mộc như húng quế, tía tô, húng lủi là an toàn nhất vì ăn được. Tránh vạn niên thanh, môn kiểng, trúc đào, thuỷ tiên; lá trầu bà cũng nên để xa tầm tay trẻ.
Làm sao giữ hoa tươi cả tuần trên bàn ăn?
Tước hết lá dưới mực nước, thay nước mỗi ngày và cắt lại cuống 1 cm mỗi lần thay. Tránh đặt bình gần bếp nóng hay nắng chiếu trực tiếp.
Để mùi rau thơm làm chủ bàn ăn
Một chậu húng quế, vài cành lá xanh hay một bình cúc trắng thấp là đủ để bàn bánh mì trông có chăm chút mà ổ bánh vẫn giữ trọn mùi sả, ngò và tiêu. Phần còn lại là cách xếp khay và khăn, có trong các bài cùng chuyên mục.
Bày khay bánh mì chay tự kẹp · Thêm bài dọn bàn và trình bày