Sữa gạo lứt rang tự nấu: thơm, ít béo, hợp bữa bánh mì sáng

Trả lời ngắn: Rang 100 g gạo lứt trên chảo khô lửa vừa 12–15 phút tới khi vàng nâu và thơm, nấu với 1 lít nước 25–30 phút cho hạt nở, xay cùng thêm 500 ml nước rồi lọc qua túi vải. Tổng nước khoảng 1,5 lít cho 100 g gạo là mức không bị đặc quánh khi để tủ lạnh. Nêm một nhúm muối, ngọt tuỳ ý, cất chai kín ngăn mát dùng trong 3 ngày.

Sữa gạo lứt rang có mùi thơm như cơm cháy, vị ngọt nhẹ tự nhiên, ít béo, hợp với ổ bánh mì chay buổi sáng vì không tranh vị với nhân. Người lần đầu tự nấu thường gặp đúng một lỗi: hôm nấu uống rất ngon, sáng hôm sau mở tủ lạnh thì chai sữa đặc như cháo loãng, có khi đông thành khối. Nguyên nhân nằm ở tinh bột gạo, và chỉnh được bằng tỷ lệ nước, cách lọc, cách hâm. Bài này đi từ rang, nấu, xay, lọc tới cất và xử lý bã, có bảng tỷ lệ cho ba độ đặc.

Nguyên liệu cho 1,5 lít

• Gạo lứt: 100 g. Gạo lứt tẻ cho sữa trong và thanh; gạo lứt nếp cho sữa sánh, béo hơn nhưng dễ đặc hơn khi lạnh. Lần đầu nên dùng gạo tẻ.
• Nước: 1 lít để nấu, 500 ml để xay. Dùng nước đun sôi để nguội hoặc nước lọc.
• Muối: 1/4 muỗng cà phê, giúp vị ngọt rõ hơn.
• Vị ngọt, chọn một: 2–3 muỗng canh đường thốt nốt, hoặc 3–4 quả chà là bỏ hạt, hoặc không đường.
• Thêm béo và mùi, tuỳ chọn: 20 g mè đen rang, hoặc 20 g hạt điều, hoặc 2 lá dứa.

Bước 1: vo và rang gạo đúng độ

Vo gạo 2–3 lần cho sạch bụi trấu, để thật ráo trong rổ 20–30 phút hoặc thấm khăn. Gạo còn ướt cho vào chảo sẽ bị hấp thay vì rang, mất 5–7 phút đầu chỉ để làm khô.

Bắc chảo gang hoặc chảo dày lên lửa vừa, không dầu. Cho gạo vào, đảo liên tục bằng đũa hoặc vá gỗ. Theo dõi theo mốc:

Đổ gạo ra đĩa ngay khi đạt màu, đừng để trong chảo nóng vì gạo tiếp tục sẫm thêm. Mẹo tiết kiệm thời gian: rang một lần 500 g, để nguội, cho vào hũ thuỷ tinh kín, dùng dần trong 2–3 tuần. Gạo rang để lâu vẫn được nhưng mùi thơm giảm dần.

Bước 2: nấu chín vừa đủ, không nấu nhừ thành cháo

Cho 100 g gạo rang vào nồi với 1 lít nước, đun sôi rồi hạ lửa nhỏ, đậy hé nắp, nấu 25–30 phút tới khi hạt nở bung, bấm thử thấy mềm. Không cần nấu tới khi nát như cháo; nấu càng lâu, tinh bột tan ra càng nhiều, sữa càng dễ đặc khi để lạnh. Nếu thêm lá dứa, thả vào 10 phút cuối.

Có hai cách làm khác nếu bạn vội:

• Nồi cơm điện: 100 g gạo rang với 1 lít nước, chế độ nấu cháo khoảng 40–50 phút. Tiện vì không cần canh.
• Ngâm rồi xay sống: ngâm gạo rang 6–8 giờ, xay với 1,5 lít nước, lọc, rồi đun sôi phần nước lọc 7–10 phút, khuấy liên tục để không khê đáy. Cách này cho sữa loãng và trong hơn, nhưng phải khuấy kỹ.

Bước 3: xay, lọc và chỉnh độ đặc

Để gạo nguội bớt khoảng 10–15 phút. Đổ cả gạo và nước nấu vào máy xay, thêm 500 ml nước, chà là hoặc mè, hạt điều nếu dùng. Xay ở tốc độ cao 1 phút 30 đến 2 phút. Máy xay không chịu nhiệt thì phải để nguội hẳn.

Lọc qua túi vải lọc sữa hoặc khăn xô gấp đôi, vắt nhẹ. Đừng vắt quá mạnh: phần tinh bột mịn bị ép qua sẽ làm sữa đục và đặc. Sau đó nếm và chỉnh theo bảng dưới.

Nêm muối, vị ngọt sau khi lọc để dễ chỉnh. Đường thốt nốt cho màu nâu và mùi caramel nhẹ hợp với mùi gạo rang. Đun sôi lại sữa 2–3 phút sau khi nêm nếu bạn định để tủ lạnh nhiều ngày.

Vì sao sữa đặc lại trong tủ lạnh và cách sửa

Tinh bột gạo khi nấu chín sẽ hút nước và nở ra. Khi để nguội, nhất là trong tủ lạnh, các phân tử tinh bột co cụm lại, giữ nước thành dạng gel, nên sữa đặc dần. Gạo nếp có nhiều loại tinh bột dễ tạo gel hơn, nên đặc nhanh hơn gạo tẻ. Có ba cách xử lý:

1. Tăng nước: nếu hôm sau sữa đặc, lần sau tăng tổng nước lên 1,7–1,8 lít cho 100 g gạo.
2. Nấu ngắn hơn: giảm thời gian nấu xuống 20–25 phút, hạt vừa mềm là đủ.
3. Cứu chai đã đặc: lắc mạnh, hoặc đổ ra nồi thêm 100–200 ml nước, hâm vừa ấm và khuấy, sữa sẽ lỏng lại. Có thể xay lại 20 giây cho mịn.

Lắng cặn ở đáy chai là chuyện bình thường. Lắc đều trước khi rót.

Cất giữ và mốc an toàn

• Rót sữa vào chai thuỷ tinh đã tráng nước sôi, để nguội tới mức ấm rồi đậy nắp, cho ngay vào ngăn mát. Không để sữa nguội ngoài bếp quá 2 giờ.
• Dùng trong 3 ngày. Sữa có mùi chua, vị chua, bề mặt có bọt li ti hoặc sợi nhớt thì bỏ, đừng nếm thử.
• Sữa có thêm hạt điều hoặc mè nên dùng trong 2 ngày vì chất béo dễ đổi mùi hơn.
• Rót ra ly đủ uống, đừng uống trực tiếp từ chai rồi cất lại.
• Mang theo đi làm thì để trong bình giữ nhiệt lạnh hoặc túi có đá, uống trong buổi sáng.

Sữa gạo lứt trong bữa sáng: đặt ở đâu cho hợp

Sữa gạo lứt rang là đồ uống nhẹ, chủ yếu cho mùi thơm, nước và một ít năng lượng từ tinh bột. Nó ít đạm hơn hẳn sữa đậu nành. Nếu bữa sáng của bạn đang trông vào ly sữa để có đạm, hãy đặt phần đạm vào ổ bánh: đậu hũ áp chảo, tempeh, đậu hũ bác. Hoặc nấu chung 70 g gạo rang với 30 g đậu nành đã ngâm để có ly sữa vừa thơm vừa nhiều đạm hơn; khi có đậu nành, nhớ đun sôi kỹ ít nhất 10 phút.

Bạn có thể nhập ổ bánh và ly sữa vào công cụ Bữa nay đủ đạm chưa để xem bữa sáng đã đủ phần đạm hay còn thiếu. Với trẻ nhỏ, sữa gạo không thay được sữa con đang uống; nếu muốn đổi loại sữa cho con, hỏi bác sĩ nhi trước.

Vị hợp với từng kiểu ổ bánh:

• Ổ đậu hũ sả, nấm xào: sữa gạo lứt không đường hoặc ít ngọt.
• Ổ bơ đậu phộng chuối: sữa gạo lứt mè đen, ngọt nhẹ.
• Bánh mì nướng bơ đường: sữa gạo lứt lá dứa không đường để cân vị.

Những loại sữa hạt khác cho bữa sáng có trong bài sữa hạt tự làm uống với bữa sáng.

Đừng bỏ bã: ba cách dùng lại

100 g gạo cho khoảng 150–200 g bã ẩm. Bã này vẫn còn tinh bột và chất xơ, dùng được trong 1 ngày nếu cất tủ lạnh.

• Nấu cháo: trộn bã với một chén cơm nguội, thêm nước, nấu 10 phút, nêm nấm, rau.
• Bánh áp chảo: 150 g bã, 50 g bột mì, 1 muỗng canh bột năng, hành lá, muối, nước vừa đủ thành bột sệt; áp chảo từng muỗng, mỗi mặt 3 phút.
• Trộn vào bột làm chả chay: thay một phần bột năng khi làm chả nấm, giúp chả mềm hơn.

Câu hỏi thường gặp