Trả lời ngắn: Nướng than ở ban công chỉ nên làm khi ban công thông thoáng (không kín kính), toà nhà cho phép, và bạn dùng bếp nhỏ có chân đế, than ít khói, đặt cách rèm, cửa và đồ dễ cháy ít nhất 1 m, có sẵn xô nước. Nấm đùi gà, nấm đông cô tươi ướp muối ớt 15–20 phút, nướng than hồng 6–10 phút tuỳ loại. Vỏ bánh nướng trên vỉ 1–2 phút mỗi mặt rồi kẹp nấm, đồ chua, rau răm. Than dập bằng nước và để nguội hẳn trong thùng kim loại trước khi bỏ.
Mùi nấm nướng muối ớt trên than hồng là thứ bếp điện, nồi chiên không thay được. Nhưng nướng than ở chung cư cũng là chuyện phải nghiêm túc: khí than có carbon monoxide, không màu không mùi, tích lại trong không gian kín là nguy hiểm thật; tàn lửa bay vào rèm, vào đồ phơi cũng không hiếm. Bài này đi theo thứ tự: kiểm tra xem ban công nhà bạn có làm được không, chuẩn bị bếp và than, ướp và nướng nấm, nướng vỏ bánh, rồi dập lửa. Phần ăn tính cho 4 người, mỗi người một ổ bánh mì cỡ vừa.
Ban công nhà bạn có nướng than được không
Trước khi mua bếp, trả lời bốn câu hỏi này. Chỉ cần một câu là "không" thì chuyển sang bếp nướng điện hoặc chảo gang trong bếp, vẫn ra món nấm nướng ngon, chỉ thiếu mùi khói.
- Toà nhà có cấm lửa trần ở ban công không? Nhiều chung cư cấm đốt than, đốt vàng mã ở ban công trong nội quy. Hỏi ban quản lý trước, đừng đoán.
- Ban công có thông gió hai hướng không? Ban công lộ thiên hoặc chỉ có lan can là được. Ban công đã lắp kính kín, lô gia lõm sâu vào nhà, hay ban công có mái che kín ba mặt thì không, vì khói và khí than sẽ đọng lại rồi tràn vào nhà.
- Có chỗ đặt bếp cách cửa, rèm, đồ phơi ít nhất 1 m không? Bếp mini cần một mặt phẳng chịu nhiệt (gạch, bê tông, khay inox), không đặt trên sàn gỗ nhựa, thảm, hay bàn nhựa.
- Gió có thổi ngược vào nhà hoặc sang nhà hàng xóm không? Hôm gió lùa vào nhà, hoặc hàng xóm đang phơi đồ, thì hoãn.
Khi nướng, đóng cửa ban công lại để khói không vào nhà, nhưng không bao giờ mang bếp than còn cháy hay còn âm ỉ vào trong phòng, kể cả "để sưởi cho ấm". Các dấu hiệu nhiễm khí than như nhức đầu, chóng mặt, buồn nôn, mệt bất thường: lập tức ra chỗ thoáng, tắt bếp, và gọi cấp cứu 115 nếu có người lơ mơ.
Chọn bếp, chọn than, chuẩn bị đồ
| Đồ dùng | Nên chọn | Tránh |
|---|---|---|
| Bếp | Bếp đất nung hoặc bếp inox mini có chân, miệng 25–30 cm | Chậu nhôm, nồi cũ tự chế không có lỗ thoát tro |
| Than | Than binh (than không khói) hoặc than củi đã cháy đều | Than tổ ong (khí độc nhiều), củi tươi, than ẩm |
| Mồi lửa | Viên mồi khô, giấy báo cuộn, ống thổi lửa | Xăng, dầu hoả, cồn đổ vào than đang có lửa |
| Vỉ nướng | Vỉ kẹp inox có tay cầm dài, vỉ lưới mịn cho nấm nhỏ | Vỉ mạ kẽm (khi nóng đỏ sinh khói độc) |
| An toàn | Xô nước đầy, kẹp gắp dài, găng tay vải dày, thùng kim loại có nắp đựng tro | Đổ tro vào thùng rác nhựa |
Cho 4 người, khoảng 1 kg than binh là dư cho 45 phút nướng. Than binh khó bén hơn than củi: xếp 4–5 viên mồi dưới đáy, than lên trên, mồi xong để yên 15–20 phút cho than đỏ đều, mặt phủ một lớp tro xám mỏng mới đặt vỉ lên. Nướng lúc than còn bốc lửa ngọn là nấm cháy đen ngoài, sống trong, và ám mùi khói hắc.
Ướp nấm muối ớt: tỷ lệ cho 600 g nấm
Nấm hút gia vị rất nhanh nhưng cũng nhả nước rất nhanh. Ướp 15–20 phút là đủ, ướp 2 tiếng nấm sẽ mềm nhũn và ra nước khi lên vỉ. Lượng cho 4 người:
- Nấm đùi gà: 300 g, cắt dọc thành lát dày 1 cm, khứa ca rô nông trên mặt cho thấm.
- Nấm đông cô tươi: 200 g, cắt bỏ chân cứng, để nguyên tai.
- Nấm bào ngư hoặc nấm kim châm: 100 g, gói giấy bạc nướng riêng vì nhỏ dễ lọt vỉ. Nấm kim châm phải nướng chín hẳn, không ăn tái.
- Muối ớt: 1 muỗng cà phê muối hột rang giã, 2 trái ớt hiểm giã (hoặc 1 muỗng cà phê ớt bột), 1 muỗng canh sả băm, 1/2 muỗng cà phê đường, 1/2 muỗng cà phê tiêu.
- Dầu: 3 muỗng canh dầu ăn hoặc dầu điều. Dầu giúp gia vị bám và nấm không dính vỉ.
- Nước tương: 1 muỗng canh, tuỳ chọn, cho nấm có màu nâu đẹp hơn.
Nấm đừng rửa ngâm nước lâu. Lau bằng khăn ẩm, hoặc xả nhanh dưới vòi rồi thấm khô ngay. Trộn muối ớt với dầu trước thành hỗn hợp sệt, rồi mới thoa đều lên nấm bằng tay; rắc khô từng thứ lên nấm thì chỗ mặn chát, chỗ nhạt.
Nướng nấm: thời gian từng loại và dấu hiệu chín
| Loại nấm | Cách đặt | Thời gian trên than hồng | Dấu hiệu chín |
|---|---|---|---|
| Đùi gà lát 1 cm | Đặt thẳng vỉ, trở 2–3 lần | 8–10 phút | Mặt có vân nâu, ấn vào mềm đàn hồi, mép xém nhẹ |
| Đông cô tươi | Úp mặt có vân xuống trước | 5–6 phút | Lòng tai nấm đọng nước, mặt mũ bóng |
| Bào ngư | Vỉ lưới hoặc gói bạc | 4–5 phút | Mép cong, vàng nhẹ |
| Kim châm | Gói giấy bạc, thêm 1 muỗng dầu | 7–8 phút | Sợi mềm rũ, nóng đều tới giữa gói |
Than hồng đúng độ là khi đưa bàn tay cách vỉ khoảng 10 cm, bạn chỉ giữ được chừng 4–5 giây. Giữ được lâu hơn thì than đã yếu, nấm sẽ ra nước và luộc trong chính nước của nó; giữ không nổi 2 giây là quá nóng, kéo vỉ lên cao hoặc dồn than sang một bên. Mỡ hành rưới lúc nấm vừa chín: 2 muỗng canh dầu đun nóng, đổ vào chén có 2 cây hành lá thái nhỏ, phết lên nấm khi gắp ra. Gắp nấm ra thớt, thái đùi gà thành sợi ngang dày khoảng 5 mm cho dễ kẹp.
Nướng vỏ bánh trên vỉ và lắp ổ
Khi nấm đã gắp ra hết, than còn hồng nhưng dịu hơn, đó là lúc nướng vỏ bánh. Đặt ổ bánh nguyên lên vỉ, cách than chừng 12–15 cm, nướng 1–2 phút mỗi mặt, trở liên tục. Vỏ giòn và dậy mùi khói nhẹ là được; để quá lâu vỏ cháy đen rất nhanh vì đường trong vỏ bánh. Nếu muốn ruột cũng giòn, rạch dọc ổ trước, úp mặt ruột xuống vỉ 30–40 giây.
Lắp ổ theo thứ tự: phết một lớp mỏng tương ớt hoặc sốt mayo chay lên ruột, xếp nấm nướng còn ấm, thêm đồ chua đã vắt ráo, vài lát dưa leo, rau răm hoặc ngò gai. Rau răm rất hợp với nấm nướng muối ớt, mùi hăng nhẹ cắt được độ béo của dầu. Mỗi ổ khoảng 120–150 g nấm là đầy tay. Nếu muốn thêm đạm, nướng kèm 200 g đậu hũ chiên cắt khối trên vỉ 3–4 phút, kẹp chung.
Ăn kèm, một bát canh rau nhẹ hoặc một ly trà đá chanh là vừa, đừng làm thêm món nặng. Nếu bạn muốn lên thực đơn cả tối cho những người còn lại trong nhà không ăn nướng, công cụ trợ lý thực đơn chay gợi ý được theo số người và món sẵn có.
Dập than và dọn ban công
Đây là bước hay làm ẩu nhất, cũng là bước gây cháy nhiều nhất. Than nhìn đã đen nhưng lõi vẫn có thể còn đỏ vài giờ.
- Dùng kẹp gắp từng viên than ra thùng kim loại, rưới nước từ từ cho tới khi hết xèo xèo. Đứng xa, hơi nước nóng bốc lên rất mạnh.
- Rưới tiếp nước vào bếp cho tro ngấm đều. Không đổ nước lạnh ào vào bếp đất nung đang nóng, bếp có thể nứt; dập than trong thùng riêng trước.
- Để thùng tro ngoài ban công, đậy nắp, ít nhất qua đêm. Sáng hôm sau sờ thấy nguội hẳn mới cho vào túi rác.
- Vỉ nướng ngâm nước rửa chén ấm 20 phút, cọ bằng bàn chải sắt.
- Lau sàn ban công, nhặt tàn than rơi. Kiểm lại rèm, đồ phơi gần đó có bị tàn lửa bén không.
Nếu có trẻ nhỏ hoặc vật nuôi, quây khu vực bếp và thùng tro lại cho tới khi nguội. Bếp mini đất nung sau khi tắt vẫn nóng bỏng tay khoảng 1 giờ.
Không nướng than được thì làm gì
Nếu ban công kín hay toà nhà cấm, vẫn có ba cách gần giống. Chảo gang hoặc chảo vân nướng: đun nóng thật kỹ 5 phút, quét dầu, áp nấm đùi gà mỗi mặt 3–4 phút, ra vân đẹp, thơm gần giống nướng. Nồi chiên không dầu: 200 °C, 8–10 phút, lắc giỏ giữa chừng, nấm ít khói nhất. Bếp nướng điện mặt phẳng: để ngay bàn ăn, vừa nướng vừa ăn, an toàn với chung cư. Muốn mùi khói hơn, thêm vài giọt dầu mè rang vào hỗn hợp ướp. Một ý bữa tối nướng khác cho dịp đông người có ở bài bữa tối cuối tuần ngồi lâu với bạn, các bài cùng chủ đề ở mục bữa tối và ăn khuya.
Câu hỏi thường gặp
Nướng than ở ban công chung cư có bị cấm không?
Tuỳ nội quy từng toà nhà, nhiều nơi cấm lửa trần ở ban công. Hãy hỏi ban quản lý trước. Nếu không được phép, dùng bếp nướng điện hoặc chảo gang trong bếp.
Than tổ ong có dùng để nướng được không?
Không nên. Than tổ ong sinh nhiều khí độc và khói, dễ ám mùi vào món ăn. Dùng than binh không khói hoặc than củi khô, mồi bằng viên mồi, không đổ xăng dầu vào than.
Nấm kim châm nướng bao lâu thì ăn được?
Gói giấy bạc với chút dầu, nướng trên than hồng khoảng 7–8 phút tới khi sợi mềm rũ và nóng đều tới giữa gói. Nấm kim châm không nên ăn sống hoặc tái.
Sao nấm nướng bị ra nhiều nước và nhạt?
Thường do ướp quá lâu hoặc than đã yếu. Ướp 15–20 phút là đủ, chờ than đỏ đều phủ tro xám rồi mới nướng, và không xếp nấm chồng lên nhau trên vỉ.
Than đã tắt lửa có bỏ ngay vào thùng rác được không?
Không. Lõi than có thể còn cháy âm ỉ nhiều giờ. Dập bằng nước trong thùng kim loại, để qua đêm, sờ thấy nguội hẳn mới cho vào túi rác.
Bị nhức đầu, chóng mặt khi nướng than thì làm sao?
Có thể là dấu hiệu nhiễm khí than. Ra ngay chỗ thoáng khí, tắt và đưa bếp ra xa, không vào lại phòng kín. Nếu có người lơ mơ, khó thở hoặc nôn, gọi cấp cứu 115.
Mùi khói nấm nướng, ăn ngay ngoài ban công
Ban công thoáng, than hồng đúng độ, nấm ướp vừa 20 phút là đủ cho một bữa tối khác thường ngày mà không cần ra quán. Nhà chưa nướng than được thì chảo gang vẫn làm ra ổ bánh nấm nướng thơm lừng.
Lên thực đơn bữa tối với trợ lý thực đơn chay · Thêm bài bữa tối và ăn khuya